Kooperatif nedir?

Meslek sanat ve geçimlerine ait ihtiyaçları daha elverişli şartlarla sağlamak amacıyla kurulan ve ortak sayısı sınırlanmayan ortaklıklardır.

Kuruluş bakımından bir şirket statüsünde olan kooperatiflerde kardan çok ortakların ihtiyaçlarını ucuz olarak sağlamaları amacı güdülür. Kooperatiflerin başlıcaları yapı, tüketim, üretim ve kredi kooperatifleridir. Yapı kooperatifleri ortaklarına ucuz mesken, tüketim kooperatifleri ucuz yiyecek maddeleri sağlamayı amaç güder, üretim ve kredi kooperatifleri ise üreticilerin mallarını iyi fiyatla satmalarını ve onların kredi ihtiyaçlarını az faizle karşılamalarını sağlar.

Birlikten kuvvet doğar. Kooperatifçilik ise birlikte iş yapma, birlikte çalışma, kısaca iş birliğidir. 1163 sayılı kooperatifler kanununun 1. maddesine göre kooperatifçiliğin tanımı; Tüzel kişiliği haiz olmak üzere ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarını karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla gerçek ve kamu tüzel kişileri ile özel idareler, belediyeler, köyler, cemiyetler ve dernekler tarafından kurulan değişir ortaklı ve değişir sermayeli teşekküllere kooperatif denir.

Kooperatifler neler yapar

Kooperatifler tüm ülkelerde mevcuttur ve Dünya genelinde 1 milyardan fazla insana hizmet ettikleri tahmin edilmektedir. Birçok farklı biçimde ve tüm sektörlerde faaliyet göstermektedirler. Kooperatifler; ihtiyaç duyuldukları her yerde kurulabilmeleri avantajına sahip olmaları nedeniyle yoksulluğun azaltılmasında etkin bir araçtırlar. Ayrıca birçoğu, sosyal ve ekonomik destek sistemlerine, eğitim, sağlık, sigorta, kredi ve diğer gerekli hizmetlere erişim sağlamada önemli katkılarda bulunmaktadır.

Kooperatifler; bireylerin, özellikle yoksul insanların, tek başlarına elde etmeleri zor olan ürünler ve hizmetler için katma değer yaratırlar. Bu durum, ortaklara ait kaynakların birlikte verimli şekilde kullanılmasıyla mümkün olmaktadır. Kooperatifler ayrıca küresel ekonomik fabrikada önemli bir dişlidir. Ticaret hacimleri, gelişen ve gelişmekte olan ülkelerin gayrisafi yurtiçi milli hasıla rakamlarının % 3-10’u oluşturmaktadır. Dünyanın en büyük 300 kooperatifine ait bilgilerin derlenmesiyle oluşturulan ICA Kürsel-300 projesine göre 2008 yılında kooperatiflerin toplam ciroları 1,6 trilyon Dolar’a ulaşmaktadır. Sadece bu 300 kooperatifin ciro toplamı, dünyanın 9. büyük ekonomisinin gayrisafi yurtiçi milli hasıla rakamıyla başa baştır.

Kooperatifin faydaları nelerdir?

• Kooperatifçilik ‘‘Birlikten kuvvet doğar. Bir elin nesi var, iki elin sesi var.’’ atasözümüzde de belirtildiği gibi bir güç odağı ve iktisadi faaliyetler için bir baskı aracıdır.
• Kooperatif, fertlerin tek tek altından kalkamayacak işleri gerçekleştirilen mükemmel bir dayanışma kuruluşudur.
• Kooperatifçilik gelir dağılımından zarar görenlerin, bu zararı etkisiz hale getirmede(dağıtımda) denge oluşturan bir teşekküldür. - Kooperatifçilikle, maddi ve manevi ihtiyaçların en az gider ve maliyetle ortakların ayağında giderilmesi mümkün olabilmektedir. Diğer bir ifadeyle üretici ile tüketici arasındaki kademeler kooperatifler vasıtasıyla ya tamamen kalkmakta veya en aza inmektedir.
• Kooperatifçilikle emek ve ürünün gerçek değerini bulması sağlanabilir. Diğer bir ifadeyle kooperatifler fiyatın oluşmasında üreticinin zararlarının bertaraf edilmesinde bir sigorta görevi ifa eder.
• Kooperatifler bencilliği önler. Kendi çıkarlarını hesaba katmadan başkaları lehine karşılıklı olarak çaba harcanmasına hizmet eder. Bu fonksiyonlarıyla kooperatifler insani ve ahlaki kuruluşlardır.
• Kooperatifleşmeyle israf önlenir. Maliyet düşer, üretim artar ve verimlilik yükselir.
• Kooperatifler birer demokrasi okuludur. Seçimle göreve gelip, seçimle görevden ayrılma sayesinde toplum ihtiyaçlarına daha kısa sürede cevap verme, insana hizmet konusunda en güzel fırsatları veren kurumlardır.
• Tüketici güvenilir, kontrolden geçmiş besin maddelerine kavuşmuş olur.
• Pazarda fiyatların aşırı derecede yükselmesine kooperatifler engel olur. Bu suretle tüketicinin korunmasına hizmet edilmiş olur.
• İstihdam sağlanmasında kooperatifler büyük rol oynayabilir. Bütün ülkeyi kaplayacak tesisleri, fabrikaları, emtia depoları, satış mağazaları ve eğitim kurumları ile kooperatifler işsizliğe karşı düşünülecek çarelerin birisi, belki de en etkilisidir.

Sözlükte "kooperatif" ne demek?

1. Ortak gereksinmeleri elverişli koşullarla sağlamak için kurulan, kar amacı olmayan kurum.
2. Üreticilerin, aracıyı ortadan çıkararak ürünlerini daha iyi koşullarda pazarlamak için kurduğu ortaklık.

Kooperatif kelimesinin ingilizcesi

adj. cooperative
n. cooperative, Co-op
Köken: Fransızca

Kooperatif ne demek? (Ekonomi)

(Cooperatives) Belirli bir ekonomik faaliyette bulunmak üzere kurulan, ortak olunan, işletilen ve toplam karı ortaklarca paylaşılan gönüllü bir kuruluş. Kooperatif kuruluşlar, maliyetleri düşürür, üyelerinin karlarını yükseltir ve aracı ya da sermayedar karlarını ortadan kaldırır. Ayrıca kooperatif çatısı altında birleşen kişiler daha güçlü olurlar. Türkiye’de kooperatifler 24.4.1969 tarih ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu ile düzenlenmiştir. Yasanın birinci maddesinde kooperatifler şöyle tanımlanıyor :

"Tüzel kişiliği haiz olmak üzere, ortakların belirli ekonomik menfaatlerini karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla... kurulan değişir ortaklık ve değişir sermayeli" kuruluşlardır. Kooperatifler bir şirket olmaktan çok, ortaklarının belirli ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik kuruluşlardır.

Tüketim, üretim, kredi ve yapı kooperatifleri başlıca türleridir. Gerçek kişiler, kamu tüzel kişileri, özel idareler, belediyeler, köyler, cemiyetler ve dernekler kooperatif kurma yetkisine sahiptir. Yasaya göre bir kooperatif en az yedi oftak tarafından imzalanan bir ana sözleşme ile kurulabilir. Kuruluş için Ticaret Bakanlığı’ndan izin alınır ve merkezin bulunduğu yerdeki Ticaret Siciline tesçil olunur. Yeni üyeler yönetim kurulunun kararı ile kooperatife alınırlar. Kooperatife giren her kimseden bir ortaklık payı alınır.

İlke olarak kooperatif, alacaklılarına karşı yalnız mal varlığıyla sorumludur ("> Sınırlı Sorumluluk) Ortaklarla yapılan işlemlerden bir yıllık faaliyet sonunda sağlanan gelirler, gelir-gider farkı olarak kooperatifin yedek akçelerine eklenir. Ana sözleşmede, gelir gider farkının ortaklar arasında bölüşülmesi öngörülmüş ise bu bölüştürme, ortakların yaptıkları işlemler oranında dağıtılır. Ancak gelir gider farkının belli bir oranı yedek akçe olarak ayrılmadıkça ortaklara dağıtım yapılamaz.

Kooperatif organlarından birisi Genel Kuruldur. Bütün ortakları temsil eden en yetkili organdır. Diğer organ Yönetim Kuruludur. Yasa ve ana sözleşme hükümleri çerçevesinde kooperatifin faaliyetlerini yöneten ve onu temsil eden icra organıdır, Genel Kurul tarafından seçilir. Yönetim ve temsil profesyonel müdürlere veya bazı yönetim kurulu üyelerine de bırakılabilir. Üçüncü organ Denetçilerdir. Genel Kurul adına kooperatifin bütün hesap ve işlemlerini denetleme hakkına sahiptirler.

Yasaya göre Ticaret Bakanlığı kooperatiflere, kooperatif birliklerine, merkez birliklerine, Türkiye Milli Kooperatifler Birliğine yol göstermek, yönetim ve çalışmalarına yardımcı olmakla görevlidir. Ayrıca bu kuruluşları teftiş ve denetim görevleri vardır. Bu kuruluşların Genel Kurul toplantılarında da Ticaret Bakanlığı temsilcisi hazır bulunur. Kooperatifler, ortak çıkarlarını korumak, faaliyetlerini koordine etmek, kooperatifçiliği geliştirmek gibi amaçlarla Kooperatif Birlikleri, Kooperatifler Merkez Birlikleri ve Türkiye Milli Kooperatifler Birliği kurabilirler.